تعلل وزارت نفت در تعیین تکلیف ۴ قرارداد مهم صادرات گاز ایران
تاریخ انتشار: ۱۰:۵۹ - ۲۴ آذر ۱۳۹۸
معطل ماندن فرصت‌های کشور؛
مشکلات موجود در زمینه صادرات گاز و مذاکرات بی‌نتیجه مسئولان وزارت نفت با کشورهای هدف، موجب معطل ماندن فرصت‌های کشور در این زمینه و حتی ضررهای جبران‌ناپذیر شده است.

تعلل وزارت نفت

رویداد۲۴ ایران تاکنون ۶ قرارداد تجارت گاز منعقد کرده است؛ قرارداد صادرات گاز به ترکیه، قرارداد صادرات گاز به امارات موسوم به کرسنت، قرارداد صادرات گاز به پاکستان یا خط لوله صلح (IP)، قرارداد صادرات گاز به عراق که به دو مقصد مجزای بغداد و بصره است و قرارداد واردات گاز از ترکمنستان و قرارداد تهاتر گاز با برق با ارمنستان.

نگاهی به ظرفیت مصرف گاز در کشور‌های همسایه ایران نشان می‌دهد که این کشور‌ها سالانه به بیش از ۱۲۰ میلیارد مترمکعب گاز نیاز دارند که تنها کشوری که می‌تواند به‌کمک خط لوله نیاز این کشور‌ها را تأمین کند ایران است، اما متأسفانه ایران سالانه کمتر از ۱۵ میلیارد مترمکعب صادرات گاز به کشور‌های همجوار خود دارد؛ این آمار برای کشوری که دومین ذخایر گازی جهان را داراست، وضعیت اصلاً مناسبی نیست.

در ادامه به بررسی وضعیت هر یک از این قرارداد‌ها پرداخته می‌شود:

۱ ــ قرارداد صادرات گاز طبیعی ایران به ترکیه طی قراردادی ۲۵ ساله و با حداکـثر حجم گـاز قابل تحویل ۱۰ میلیارد مترمکعب در سال، در تاریخ ۱۳۷۵/۵/۱۷ (۸ اوت ۱۹۹۶ میلادی) با شرکت بوتاش ترکیه منعقد گردید، عملیات صادرات گاز به این کشور در ۱۹ آذر ماه سال ۱۳۸۰ آغاز شده است و تا سال ۱۴۰۵ اعتبار خواهد داشت.

با وجود صرفه اقتصادی بالایی که صادرات گاز ایران به ترکیه برای طرفین دارد، اما طی سال‌های گذشته تلاشی برای افزایش صادرات و نقش ایران در بازار گاز این کشور نشده است.

با توجه به انعقاد قرارداد‌های افزایش واردات این کشور از آذربایجان و روسیه حتی احتمال حذف ایران از بازار این کشور نیز وجود دارد.

درحالی که در سال ۹۳ پیشنهاد افزایش واردات ترکیه از ایران در قبال تخفیف در قیمت گاز خریداری‌شده مطرح شد، اما این پیشنهاد تا کنون به نتیجه‌ای نرسیده است.

۲ ــ قرارداد صادرات گاز ایران به پاکستان با نام خط لوله IP در قالب خط لوله صلح بین شرکت ملی صادرات گاز ایران و شرکت ISGS پاکستان در تاریخ ۵ ژوئن ۲۰۰۹ (۱۵ خرداد ۸۸) به‌مدت ۲۵ سال منعقد گردید که تاریخ آغاز تحویل گاز طبیعی به پاکستان ۳۱ دسامبر ۲۰۱۴ و میزان حجم گاز طبیعی صادراتی ۸ میلیارد مترمکعب در سال تعیین گردیده است.

عملیات احداث خط لوله این قرارداد در ایران با سرمایه‌گذاری بیش از ۲ میلیارد دلار از سال ۹۲ تا کنون متوقف بوده است، در مقابل آمریکا به‌دنبال آن است تا با اجرای خط لوله تاپی [۱]به‌عنوان رقیب خط لوله صلح از اجرایی شدن این خط لوله جلوگیری کرده و مانع از افزایش نقش ایران در بازار پاکستان و هند گردد.

۳ ــ با توجه به نیاز کشور عراق به گاز طبیعی جهت مصارف نیروگاهی، قرارداد فروش گاز به بغداد در تاریخ ۱۳۹۲/۴/۳۰ در بغداد و قرارداد فروش گاز به بصره در تاریخ ۱۳۹۴/۸/۲۰ در تهران با حضور وزیر نفت ایران و معاون وزارت برق عراق امضا گردید، بر همین اساس مدت قرارداد صادرات گاز ایران به بغداد ۶ ساله با حداکثر حجم صادراتی ۳۵ میلیون مترمکعب در روز است که از سال ۹۵ تا کنون در حال اجرا است و قرارداد صادرات گاز ایران به بصره نیز ۶ ساله با حداکثر حجم صادراتی ۲۵ میلیون مترمکعب در روز می‌باشد که حجم کمی گاز از این مسیر تا کنون به عراق صادر گردیده است.

با توجه به نیاز عراق به گاز ایران جهت تأمین برق و برنامه‌ریزی این کشور برای تأمین گاز مورد نیاز نیروگاه‌ها از محل گاز همراه نفت میادین نفتی قرارداد‌های صادرات گاز به این کشور برای کوتاه‌مدت ۶ ساله منعقد گردیده است، در این راستا ایران می‌تواند با احداث واحد‌های نیروگاهی جدید با ضمانت تأمین گاز این واحد‌ها از طریق ایران صادرات گاز خود به این کشور را برای بلندمدت تضمین کند، اما تا کنون اقدامی در این راستا از طرف ایران صورت نگرفته است.

۴ ــ قرارداد واردات گاز از ترکمنستان در سال ۱۳۷۵ برای مدت ۲۵ سال منعقد گردید. طبق این قرارداد ایران سالانه تا ۱۲ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی از این کشور وارد می‌نمود. اما نهایتاً در سال ۱۳۹۵ پس از ۲۰ سال به‌دلیل اختلافات مالی ترکمنستان صادرات گاز به ایران را متوقف کرد.

ترکمنستان به‌عنوان چهارمین کشور بزرگ دارنده ذخایر گازی که دسترسی به آب‌های آزاد ندارد به‌عنوان یک فرصت در اختیار ایران است تا با تجارت گاز این کشور از مسیر خود با کشور‌های طرف تقاضا در همسایگی خود علاوه بر منافع اقتصادی نقش خود را در بازار تجارت گاز منطقه پررنگ‌تر کند.

در طرف دیگر چین با درک اهمیت ترکمنستان به‌عنوان یکی از منابع مهم تأمین گاز طبیعی با وجود بعد مسافت با این کشور اقدام به توسعه میادین این کشور و احداث سه خط لوله بزرگ برای انتقال گاز این کشور به چین نموده است و در حال احداث خط لوله چهارم نیز هست.

متأسفانه مشکلات موجود در زمینه صادرات گاز موجب معطل ماندن فرصت‌های کشور در این زمینه و حتی ضرر‌های جبران‌ناپذیر گردیده است.

در حالی که مذاکرات صادرات گاز به عمان و کویت و هند چندین سال است که بی‌نتیجه مانده، اما آمریکا تلاش کرده در جنگ گازی با ایران مانع از توسعه صادرات گاز کشور شود.

حمایت عربستان و وعده تأمین مالی اجرای خط لوله تاپی و همچنین ممانعت از اجرای خط لوله صلح و حمایت از اجرای خط لوله کریدور جنوبی در آذربایجان نمونه‌ای از اقدامات آمریکا در جنگ گازی علیه ایران است.

خط لوله صادرات گاز ترکمنستان به پاکستان و هند از مسیر افغانستان است که قرارداد آن بین ۴ کشور منعقد گردیده و بخش ترکمنستان آن تکمیل گردیده است، اما به‌دلیل مشکلات امنیتی در افغانستان این بخش خط لوله متوقف بوده است. پاکستان و هند متعهد به تأمین امنیت این خط لوله در صورت احداث آن شده‌اند.

منبع: تسنیم
خبر های مرتبط
نظرات شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
برچسب های منتخب