بن سلمان چگونه در یک شب سرنوشت ساز، دست به مجموعه‌ای از تسویه حساب‌های باورنکردنی زد؟
تاریخ انتشار: ۰۶:۲۲ - ۰۳ خرداد ۱۳۹۹
شورای بیعت به عنوان مکانیزمی برای انتقال قدرت از یک پادشاه به پادشاهی دیگر در عربستان سعودی در نظر گرفته شده بود، اما این مکانیزم در سال ۲۰۱۷ اجرایی نشد.

بن سلمان

رویداد۲۴ میدل ایست آی نوشت: اکنون محمد بن سلمان که در چارچوبی خارج از این مکانیزم روی کار آمد، می‌خواهد مخالفان خود را کنار بزند.

سه سال پیش، چنین شب هایی، محمد بن سلمان، شاهزاده‌ای که کم‌ترین اعتقادات مذهبی را در عربستان دارد، نقشه خود را برای برکناری پسر عموی بزرگ خود یعنی محمد بن نایف عملی کرد. در نتیجه خودش ولیعهد شد و سوگند وفاداری را از بقیه خانواده گرفت.
بیشتر بخوانید: آیا اراده محمد بن سلمان برای تنش‌زدایی با ایران واقعی است؟ / الزامات عادی‌سازی مناسبات میان تهران و ریاض
سه سال پیش، محمد بن سلمان، شاهزاده جوان در اوج قدرت خود بود. او طی کودتای کاخ، تاج و تخت را به دست آورد. بعضی از اعضای خانواده که بن سلمان بعداً آن‌ها را به زندان انداخت، به مکه آمدند تا قبل از دیگران دست او را ببوسند. مکه پر از افرادی بود که بن سلمان را ستایش می‌کردند. او پادشاهی ثروتمند بود و اراده خود را به یمن تحمیل می‌کرد. در تمام جهان این داستان خیالی منتشر شد که یک فرد اصلاح طلب سردمدار تغییر و نوسازی نه تنها در یک کشور عقب مانده مانند عربستان بلکه در کل منطقه شده است.


امروز و برای اولین بار طی ده‌ها سال، مکه خالی است. پشت هتل‌های مجللی که کعبه را احاطه کرده اند، هزاران کارگر مهاجر در زاغه‌ها با وضعیت بهداشتی نامناسب، زباله‌های ریخته شده در خیابان ها، عدم دسترسی به سیستم پزشکی و بالاترین میزان آلودگی به کووید ۱۹ به چشم می‌خورد که کشور را به تعطیلی کشانده است.


دیگر نمی‌توان انکار کرد که پادشاهی تحت کنترل بن سلمان، پول، نفوذ، قدرت و دوستان خود را از دست داده است.


مکه نمادی برای بقیه کشور‌ها است. اما تنها در پنج سال گذشته، کل بدهی خارجی عربستان سعودی از کمتر از ۱۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۴ به ۱۸۳ میلیارد دلار در پایان سال ۲۰۱۹ رسیده است. در همین مدت، ذخایر نقدی این کشور از ۷۳۲ میلیارد دلار به ۴۹۹ میلیارد دلار کاهش یافت و ضرر ۲۳۳ میلیارد دلاری برای کشور به همراه آورد.


در اکتبر سال ۲۰۱۸، بن سلمان اعلام کرد که صندوق ثروت تحت مالکیت وی یعنی صندوق سرمایه گذاری عمومی عربستان نزدیک به ۴۰۰ میلیارد دلار دارایی دارد و تا سال ۲۰۲۰ از ۶۰۰ میلیارد دلار پیشی خواهد گرفت. این در حالی است که امروز این صندوق فقط ۳۲۰ میلیارد دلار ارزش دارد.


گفتنی است، بخشی از این مبالغ برای احیای مشاغل و صنعت در عربستان و اطمینان از بهره‌مندی سعودی‌ها از استاندارد زندگی مناسب کافی خواهد بود. اما، ملت با دوره طولانی ریاضتی روبرو است، در حالی که حاکمان این کشور همچنان با تجملات غیرقابل تصور زندگی می‌کنند.


از زمان قتل جمال خاشقچی، روزنامه نگار سعودی، بن سلمان در واشنگتن یا در حقیقت هر پایتخت اروپایی به شخصه غیر قابل قبول است. به طوریکه رئیس جمهور آمریکا، دونالد ترامپ هر بار که او را به عنوان دوست خود معرفی می‌کند، سونامی انتقادات را به سمت خودش می‌کشد. مهم اینکه، به دستور وی حداقل ۲۰ شاهزاده بعد از یک سری از پاکسازی‌ها در زندان هستند.


استقبال از بن سلمان در لندن، واشنگتن یا سیلیکون ولی، جایی که در آن از افراد به خوبی استقبال می‌شود، امروزه تصوری غیر ممکن است.


بله، او در ماه نوامبر میزبان جی ۲۰ در ریاض خواهد بود. البته اگر اجازه‌ی برگزاری این نشست به خاطر کرونا ویروس داده شود. اما با توجه به سقوط بهای نفت، قرار گرفتن ملت وی در لیست افرادی که توسط آن گروه به دقت وضعیتشان مورد بررسی قرار می‌گیرد، اعتبار بن سلمان از بین خواهد رفت.


البته اگر سه سال پیش به کسی می‌گفتید که روزی پایتخت کشور‌های جهان بر اثر شیوع یک ویروس خالی می‌شوند، کمتر کسی حرفتان را باور می‌کرد. همچنین تعداد معدودی نیز معتقد بودند که کاهش ثروت سعودی بسیار سریع اتفاق خواهد افتاد.


واقعاً سه سال پیش در آن شب چه اتفاقی افتاد و چرا بن سلمان بعد از به دست آوردن قدرت، دست به پاکسازی زد و افراد خاندان خود را هدف قرار داد؟



شورای مرده

شایسته است که برای فهم موضوع وقت بگذاریم و به بررسی مجدد آن شب دراماتیک در سه سال پیش بپردازیم. در آن زمان، به ما گفتند که بن نایف از همه پست‌های خود کنار گذاشته شد و بن سلمان با رأی شورای بیعت که توسط پادشاه قبلی یعنی عبدالله تأسیس شده بود، به قدرت رسید. این اتفاق در سپیده دم اتفاق افتاد. ویدئویی ناخوشایند از بن سلمان منتشر شد که دست بن نایف را می‌بوسید.


اما اکنون می‌دانیم که این کمیته نشستی ترتیب نداده و رأی گیری انجام نشده است، بلکه از طریق تلفن آراء گرفته شده بود. به عبارت دیگر، رأی گیری حتی بر اساس قوانین انجام نشده است.


گفتنی است، این شورا در سال ۲۰۰۶ با حکم ویژه‌ای ایجاد شد. این به معنای اصلاحات اساسی برای سلطنت مطلق و بدون قانون اساسی با هدف تغییر نحوه تعیین پادشاهان آینده بود. روشی که در آن از نوعی اجماع که ممکن است درست باشد، استفاده می‌شود. اعضای این شورا توسط پسران بنیانگذار پادشاهی یعنی عبدالعزیز یا فرزندان آن‌ها مشخص می‌شوند. دو کرسی دیگر که هرگز پر نشده است توسط پادشاه و ولیعهد منصوب می‌شوند. به این ترتیب، تمامی اعضای این شورا افرادی از خاندان سعودی هستند.


اما این پروژه قبلاً مرده بود. ملک عبدالله خود را از این روند معاف کرد و قبل از این که بتواند در چارچوب آن فعالیت کند، درگذشت. سه ولیعهد به نام‌های سلطان بن عبدالعزیز، نایف بن عبدالعزیز و سلمان بن عبدالعزیز بدون دخالت شورای بیعت منصوب شدند.


با این وجود، ملک عبدالله قصد داشت تا از ساز و کاری برای منصوب کردن فرزند خود، شاهزاده موتیب به عنوان نسل بعدی حاکمان استفاده کند. او نتوانست این کار را انجام دهد، بنابراین وی پست جدیدی تحت عنوان معاون ولیعهد ایجاد کرد. برنامه او این بود که سلمان را به عنوان ولیعهد برکنار و شاهزاده مقرن را در آن مقام مستقر کند و معاونت او را هم به موتیب بدهد. او قبل از اینکه بتواند این اقدامات را سامان دهد، درگذشت.


شکست مفتضحانه

هنگامی که سلمان به تخت سلطنت رسید، ابتدا مقرن را به ولیعهدی و محمد بن نایف را به عنوان معاون او برگزید. سه ماه بعد، بن نایف جایگزین مقرن شد و بن سلمان به عنوان معاون ولیعهد منصوب شد.


به همین ترتیب، آن شب سرنوشت ساز در سه سال پیش اولین آزمایش بزرگ شورای بیعت بود. البته شورا یک شکست مفتضحانه خورد. این شورا پیش از این رئیس خود، مشعل بن عبدالعزیز را از دست داده بود که در ماه مه سال ۲۰۱۷ درگذشت و کسی جایگزین وی نشد.


گفته شد که از ۳۴ عضو شورا، ۳۱ نفر به بن سلمان رأی دادند، اما این کار از طریق تلفن انجام شد. به احتمال زیاد، برکناری بن نایف و منصوب کردن بن سلمان به سمت ولیعهد غیرقانونی و به صورت نامشروع انجام شد.
منبع: انتخاب
خبر های مرتبط
نظرات شما
نام:
ایمیل:
* نظر: