سرنوشت واگذاری جنگل‌های هیرکانی چه می‌شود؟
تاریخ انتشار: ۱۵:۳۴ - ۰۱ شهريور ۱۳۹۹
در هفته‌های اخیر واگذاری ۵۶۰۰ هکتار از جنگل‌های هیرکانی آق‌مشهد، تحت عنوان وقف به متولی موقوفه‌ای در این روستا، خبرساز شد.
جنگل‌های هیرکانی
رویداد۲۴ وقف ۵۶۰۰ هکتار از جنگل‌های هیرکانی آق‌مشهدکه با واکنش بسیاری از مردم و مسئولان و همچنین کنشگران اجتماعی، فعالان زیست محیطی و دانشجویان رو به رو شد. در این میان، چندی پیش، تشکل‌های دانشجویی دانشگاه مازندران نیز با صدور بیانیه‌ای به حجت‌الاسلام رئیسی رئیس قوه قضائیه، به موضوع آقمشهد و ماجرای عجیب و غریب آن واکنش نشان دادند.

محمدابراهیم خسروی، دبیر سیاسی انجمن اسلامی دانشگاه مازندران اظهار کرد: حفظ سرمایه‌های ملی و میراث اصیل درختان هیرکانی مازندران از مهم‌ترین وظایف نهاد‌های مسئول، مردم و تشکل‌های دانشجویی است.

خسروی با بیان اینکه مطالبه گری صحیح و منطقی از مسئولان ذیربط مستلزم آگاهی به جزییات و استدلال منطقی و قانونی است، افزود: در مورد اختلافات در اراضی آقمشهد نخست باید یک شناخت کلی با یک سری مفاهیم اولیه مثل وقف، متولی، وقف عام و خاص و منابع ملی و انفال پیدا بکنیم.

وی افزود: وقف در فرهنگ دینی مردم ایران از گذشته‌های دور دارای ارزش و احترام زیادی بوده به حدی که همیشه راجع به آن با احتیاط تصمیم گیری شده است، احادیث زیادی نیز راجع وقف و اهمیت و منافع آن وجود دارد.

خسروی با اشاره به برخی قوانین مربوط به موضوع وقف، اظهار کرد: مطابق نص صریح مواد ۵۵، ۵۷، ۵۸ قانون مدنی وقف در شرایطی صورت می‌گیرد که عین مال حبس و منافع آن تسبیل (مورد بهره برداری قرار گیرد). واقف باید مالک مالی باشد که وقف می‌کند و فقط وقف مالی جایز است که با بقای عین بتوان از آن منتفع (بهره مند) شد اعم از اینکه منقول باشد یا غیر منقول مشاع باشد یا مفروز (تقسیم شده).

وی ادامه داد: علاوه بر موضوع انفال و اصل ۴۵ قانون اساسی طبق قوانین عادی کشور همچون ماده یک قانون ملی شدن جنگل‌ها مصوب ۱۳۴۱ ماده ۵۶ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل‌ها و مراتع کشور جنگل‌ها جز منابع ملی هستند.

دبیر سیاسی انجمن اسلامی دانشگاه مازندران با اشاره به پرونده زمین‌های وقفی آقمشهد تغییرات اجتماعی سریع و شتابان، گسترش محدوده روستا، و تملک اراضی توسط مردم که باعث ایجاد اختلافاتی بین متولی موقوفه مردم و سازمان جنگل‌ها شده است، اظهار کرد: حتی توجه به وقف نامه هم این نکته را یادآور می‌شود که محدوده وقف منحصر به روستا شده و زمین‌های کشاورزی مربوط به آن را در بر می‌گیرد که این استدلال از استفاده واقف از لفظ قریه در وقف نامه نشات می‌گیرد.

خسروی بیان کرد: اگر محدوده روستا را گسترش هم بدهیم باز هم نمی‌توان اجرای عمل وقف در خصوص درختان را در این مورد صحیح دانست، چون در وقف عین باید همیشه وجود داشته باشد.

وی افزود: نکته قابل ذکر دیگر در این مورد آنست که اگر به فرض ۵۶۰۰ هکتار از اراضی ملی آق مشهد را وقف بدانیم با توجه به استدلال فوق الذکر عرصه جنگل در اختیار متولی قرار می‌گیرد و اعیان یا همان درختان موجود در جنگل تحت نظر اداره منابع طبیعی خواهد بود.

دبیر سیاسی انجمن اسلامی دانشگاه مازندران افزود: سازمان جنگل‌ها می‌تواند نسبت به درخواست اعاده دادرسی مطابق با اطلاق ماده ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری در دعاوی حقوقی و کیفری اقدام کند.

این کارشناس حقوق، راه حل پیشنهادی برای حل این اختلافات جانمایی پلاک مورد اشاره روی نقشه ثبتی و احصای محدوده قریه آقمشهد و جنگل‌ها و منابع ملی دانست و تصریح کرد: نکته دیگر هم که مطرح است، در رابطه با وقفیت محدوده روستای آق‌مشهد ناظر به ادله اثبات وقف، صرف وجود وقف­نامه اثبات کننده چیزی نیست، بلکه وقف به یکی از راه‌هایی چون، کسانی­ که مال وقفی در دستشان است، اعتراف به وقف بودن آن کنند و همچنین ورثه او بعد از مرگش اعتراف کنند، قبلاً کسانی­ که مال در دستشان بوده با آن رفتار وقف را می‌کرده­‌اند، دو نفر عادل گواهی به وقفیت دهند و با قرائن و شواهدی مثل شهرت به وقفیت، علم و اطمینان حاصل شود که وقف است، ثابت شود.

خسروی افزود: این موارد باتوجه به اظهارات محلی و شواهد موجود مبنی بر عدم وقفیت املاک این روستا و همچنین شبهات مربوط به وقف نامه لزوم رسیدگی مجدد و دقیق‌تر این پرونده با حضور نمایندگان ذی‌نفعان در دیوان عالی کشور را آشکار می‌کند.

بیشتر بخوانید: پرونده حکم ۵۶۰۰ هکتاری و خطر حذف جنگل‌های هیرکانی از ثبت جهانی؟
وی در پایان با اشاره به اینکه وقف نه غارتگری است و نه خصوصی سازی، افزود: موقوفات شجره طیبه است که باید منطبق با قواعد شرعی مورد بهره برداری قرار گیرد و هر گونه سو استفاده از آن محکوم بوده و باید با آن برخورد شود.

کسری کمالی، دبیر انجمن علمی دانشجویی محیط زیست دانشگاه مازندران نیز ضمن بررسی گونه‌های گیاهی و جانوری این منطقه که شامل بلوط، آزاد، راش، انجیلی، ممرز، توسکا، نمدار، شیردار، اوجا، ازگیل وحشی است و گونه‌های جانوری: خرس، مرال، پلنگ، خوک، شغال، جوجه تیغی، شوکا است، بیان کرد: این منطقه از نظر منابع طبیعی سرشار است، در حاشیه ورودی روستای آقمشهد تقریبا نزدیک به ۵ هکتار درخت کاج وجود دارد که اوایل انقلاب توسط کارخانه صنایع چوب و کاغذ کاشته شده که تقریبا ۱۰۰ سال پیش جزء جنگل بوده است.

کمالی افزود: بر اساس پیشینه تاریخی قدمت این روستا به به دوران ضحاک حدودا ۳۰۰۰ سال و قدمت امامزاده روستا از زمان خوارزم شاه و ۸۰۰ سال برمی گردد.

دبیر انجمن علمی دانشجویی محیط زیست دانشگاه مازندران در مورد اهمیت جنگل‌های هیرکانی بیان کرد: جنگل‌های هیرکانی از بازمانده‌های طبیعی جنگل‌های خزان کننده از دوران سوم زمین شناسی در جهان است، که فرآیند تکامل آن‌ها از ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال پیش به شکل طبیعی و پیوسته ادامه یافته، این جنگل‌ها به صورت نواری باریک و طولانی مساحتی بالغ بر ۸۴/۱ میلیون هکتار از نوار شمالی کشور را پوشانده و جنگل‌های خزری به عنوان قدیمی‌ترین جنگل‌های شناخته شده در جهان است.

کمالی با اشاره به اینکه این منطقه به عنوان پوشش گیاهی منحصر به فرد اروپایی - سیبریایی برای ایران توصیف می‌شود گفت: جنگل‌های هیرکانی به لحاظ تنوع بیولوژیکی غنی و به دلیل ایزوله شدن جغرافیایی و داشتن فون و فلور با ارزش بالا شناخته شده هستند با این حال این جنگل‌ها از اکوسیستم‌های تهدید شده ایران و در حال تخریب شدید است.

وی با اشاره به سطح گسترده‌ای از فعالیت‌هایی همچون توسعه نابجای شهر نشینی، ویلاسازی‌های گسترده، قطع بیش از حد درختان، توسعه بی رویه زمین‌های کشاورزی، چرای بیش از حد دام، فعالیت‌های توریستی بدون ضابطه و توسعه شبکه‌های جاده‌ای گسترده را، از جمله دلایل تهدید این اکوسیستم جنگلی دانست و افزود: این عوامل باعث شده چشم انداز‌های جنگلی را در این منطقه به خطر بیافتد.

کمالی بیان کرد: بر اساس برخی از تخمین ها، محدوده جنگل‌های خزری در ایران طی دهه‌های اخیر از ۶.۳ میلیون هکتار به ۸.۱ میلیون هکتار رسیده است. اهمیت و ارزش این جنگل‌ها به قدری است که در سال گذشته به عنوان یکی از میراث‌های طبیعی یونسکو در جهان ثبت جهانی شد، تا بلکه آغازی برای حراست جدی‌تر این میراث ارزشمند درآینده پیش رو باشد.

کمالی در مورد اعطای مالکیت ۵۶۰۰ هکتار از جنگل‌های آقمشهد ساری به یک شخص براساس یک سند قدیمی اظهار کرد: بخش عمده محدوده ۵۶۰۰ هکتار وقف شده بخشی از جنگل‌های طبیعی و ارزشمند هیرکانی است، که سال گذشته در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. این موضوع موجب نگرانی جامعه دانشجویی حامی محیط زیست و منابع طبیعی کشور شده است.

وی افزود: میراث ارزشمندی که در محیط‌های علمی و دانشگاهی پژوهش‌ها و تحقیقات گسترده‌ای در خصوص نحوه مدیریت، حفاظت و حراست از آن انجام شده است، میراثی که شهیدان جنگلبان و محیط بانی را در راستای حفاظت از آن‌ها تقدیم کشور عزیزمان ایران کرده است، نیازمند توجه و حمایت ویژه قوه محترم قضائی است، به همین منظور جمعی از تشکل‌های دانشجویی دانشگاه مازندران بیانیه‌ای را تهیه و برای رئیس قوه قضائیه ارسال کردند.

رضا رحمانی مسئول بسیج دانشجویی دانشگاه مازندران نیز گفت: وقف یکی از سنت‎های حسنه‎ای است که در ایران اسلامی و به خصوص در مازندران رونق بسیاری دارد، این استان با توجه به نعمات خدادادی و ایمان مردمش موقوفات بسیار زیادی دارد.

رحمانی در خصوص وقف ۵۶۰۰ هکتار از جنگل‎های روستای آقمشهد ساری اظهار کرد: متولی موقوفه و سازمان اوقاف شکایتی انجام دادند و ابتدا رای به ضرر آنان صادر شده است و جنگل را جز انفال دانستند، بعد از مدتی آن‎ها به دیوان عالی شکایت کردند و این بار رای به نفع متولی صادر شد، اما نکته مهم در این قضیه این است که آیا جنگل‎ها جز انفال محسوب می‌شود یا خیر، اگر جز انفال هستند آیا می‎توان آن را وقف کرد و یا فردی آن را تصاحب کند.

وی افزود: در این بین اختلافاتی وجود دارد که متولی می‎گوید درختان را تازه کاشتند و در چندین سال قبل درختی وجود نداشته است در صورتی که این جنگل‎ها در سال ۱۳۹۸ به عنوان جنگل‎های هیرکانی با قدمت چندین هزار ساله ثبت جهانی شده است، البته متولی و اداره اوقاف این نکته را ذکر کرده‎اند که چرا در زمانی که طرح تنفس جنگل در حال اجرا شدن است، منابع طبیعی درختان منطقه را قطع می‎کند و آیا سودی دارد که نمی‎گذارد متولی وقف به آن دست یابد.

رحمانی با بیان اینکه با توجه به مستنداتی که وجود دارد و ادله‎ای که دو طرف شکایت مطرح می‎کنند، بیان کرد: مشخص است که شخص رییس قوه قضاییه باید در این قضیه ورود کرده و پرونده را به صورت ویژه بررسی کنند، زیرا با توجه به اهمیت موضوع و پیگیری اقشار مختلف مردمی، در این بین عده‎ای فرصت طلب هم سعی در ماهیگیری از آب گل‎آلود هستند تا جایی که عده‎ای از افراد که تفکرات نامعلومی دارند دایه‎دار جنگل‎های هیرکانی شده‎اند، البته هدف این گروه از افراد هیچ‎گاه احقاق حق نبوده و آن‎ها همیشه سعی در از بین بردن شعائر دینی داشته و دارند.
خبر های مرتبط
نظرات شما
نام:
ایمیل:
* نظر: