اعدام امیرعباس هویدا با حکم صادق خلخالی | رویداد24
تاریخ انتشار: ۱۱:۴۳ - ۱۴ فروردين ۱۴۰۰
تعداد نظرات: ۱۰ نظر
امیرعباس هویدا نخست وزیر پهلوی و از مشاهیر ایران بود که پس از انقلاب اعدام شد اما نحوه محاکمه و اعدامش برای نظام انقلابی بدنامی به بار آورد.

قتل امیرعباس هویدا

رویداد۲۴ علیرضا نجفی: تصویر ثبت شده در فروردین ماه سال ۱۳۵۸در تهران که انقلابیون جسد تیر خورده امیرعباس هویدا را به سردخانه منتقل کرده‌اند. هویدا با اصابت تیر به گردن به قتل رسید.

امیرعباس هویدا ۱۳ سال نخست وزیر ایران بود؛ طولانی‌ترین دوران ریاست دولت در ایران مدرن. در سال ۱۳۴۳ که طرفداران نواب صفوی، حسنعلی منصور را کشتند، هویدا مسئول تشکیل کابینه شد. وی در دوران ۱۳ ساله نخست وزیری خود نقش به‌سزایی در رشد صنایع در ایران داشت و علاوه بر پیشرفت‌های اقتصادی تلاش زیادی برای مدرن کردن نهاد‌های فرهنگی و آموزشی در ایران کرد.

او در اروپا تحصیل کرده بود و با روشنفکرانی چون صادق هدایت و ابراهیم گلستان دوستی نزدیک داشت و به خوبی با لزوم ورود مدرنیسم در عرصه فرهنگ ایران آشنا بود و به همین دلیل در این عرصه کمابیش کارنامه موفقی داشت.

موفقیت نسبی هویدا در امور اجرایی توام با بدبیاری بزرگی بود. زمانی که حرکات انقلابی بالا گرفتند و شاه متوجه خطر شد سعی کرد با باج دادن به انقلابیون فضا را آرام کند و دست به اقداماتی در همین راستا زد. یکی از اقدامات شاه برکناری هویدا و جایگزین کردن جمشید آموزگار به جای او بود. شاه هویدا را پس از برکناری وزیر دربار کرد و پس از مدتی دستور دستگیری او و تعدادی از سران رده بالای حکومت را داد. جرم هویدا مشخص نبود و این اقدام کاملا در جهت اهداف سیاسی شاه قرار داشت.

زمانی که انقلاب پیروز شد هویدا در زندان بود و شاه پیش از خرج از ایران نیز وی را آزاد نکرده بود. هویدا در روز‌های نخست انقلاب امکان فرار از زندان را نیز داشت چرا که نگهبانان زندان جمشید آباد فرار کرده بودند. اما هویدا که خود را مبری از هرگونه خیانت می‌دانست، فرار نکرد و خود را از طریق داریوش فروهر تسلیم انقلابیون کرد.

نحوه تسلیم شدن امیرعباس هویدا

با تسلیم هویدا در بین انقلابیون دودستگی عظیمی ایجاد شد؛ آیت الله طالقانی و دولت موقت از یک طرف خواستار محاکمه قانونی وی شدند و معتقد بودند جرم سنگینی مرتکب نشده و از طرف دیگر خلخالی و همفکرانش می‌گفتند هویدا را باید به سرعت اعدام کنیم. هر دوی این گروه‌ها نیز در آن زمان روابط خوبی با آیت الله خمینی داشتند.

ابراهیم یزدی در این باره چنین می‌گوید: «وقتی هویدا را از پادگان جمشیدیه به مدرسه رفاه آوردند به من گفت که فلانی من حرف‌های زیادی دارم که باید بزنم. این خیلی طبیعی بود فردی که ۱۴ سال نخست‌وزیری یک نظام را کرده، اطلاعات بسیار گسترده‌ای از درون نظام داشته باشد. پیش‌فرض من این است که می‌خواست راجع به نظام گذشته حرف بزند. من با توجه به اینکه اطرافیان شاه یک عداوت خاصی با هویدا پیدا کرده بودند و به همین دلیل او را به زندان انداخته بودند نگران بودم که در آن اتاقی که همه فرماندهان نظام قبل در آن بودند او را در آن اتاق خفه‌اش بکنند؛ بنابراین من در مدرسه رفاه یک اتاق دیگری را ترتیب دادم که هویدا را آنجا تنها نگهداری کنند. من به آقای خمینی گفتم که هویدا اسرار زیادی دارد. زمانی می‌شود که ما می‌گفتیم خاندان پهلوی فاسد بودند و روابط کثیفی داشتند، خب ما مخالف بودیم و می‌توانستیم هر حرفی را بزنیم. اما نخست‌وزیری که ۱۴ سال مسئول بوده است می‌خواهد حرف بزند. باید بگذاریم حرفش را بزند. آقای خمینی پیشنهاد من را پذیرفت. به خلخالی گفت همان جور که فلانی می‌گوید عمل کنید.»

قتل هویدا


بیشتر بخوانید: امیرعباس هویدا ؛ از تولد تا اعدام


چگونگی اعدام هویدا

به گزارش رویداد۲۴ صادق خلخالی با دیدن پیام آیت الله خمینی به تکاپو افتاد پیش از اینکه دولت موقت مانعش شود، هر چه زودتر هویدا را اعدام کند؛ از این رو دادگاهی برگزار کرد و هویدا را در میان تنفس دادگاه به قتل رساند.

خود خلخالی در این مورد چنین می‌گوید: «هویدا هِی عنوان می‌کرد سیستم، سیستم! ما می‌گیم: آقا تو سیزده سال در صدارت بودی این جنایات مملکت مربوط به توست! و تو مسئول این جنایات بودی! تو باید جواب این‌ها رو بدی! و جواب نمی‌تونست بده ما هم اعدامش کردیم. این خیلی مسئلۀ ساده‌ای بود. ما سیستم غربی و حکومت و قضاوت غربی را ملاک قرار ندادیم. آقا تو فرمانده بود؟ بله. فرمانده چند نفر؟ فرمانده ۲۰۰ نفر که به جان مردم انداخته بودند، مردم رو کشتن... این رو اعدام کردیم، اون‌ها رو هم همین‌جور.»

خلخالی برای اینکه آیت الله خمینی مانع وی نشود به گفته خودش در‌ها را بست و تلفن‌ها را جمع کرد و در یخچال گذاشت تا پیام امام به وی نرسد.

نحوه قتل هویدا هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. عده‌ای می‌گویند هادی غفاری وی را کشته که البته برای این ادعا دلیلی ندارند. آنچه با قطعیت می‌توان گفت این است که قتل او با دستور خلخالی بوده و قتل در زمان تنفس دادگاه در جریان جلسه دوم محاکمه وی رخ داده است.

عباس میلانی می‌نویسد: «به محض آنکه پای هویدا به حیاط رسید، یکی از کسانی که در پشت سرش می‌آمد هفت تیری به دست گرفت و گلوی هویدا را نشانه رفت و دو تیر خالی کرد (در ترجمه فارسی که در ایران به چاپ رسیده نام هادی غفاری حذف شده‌است) هویدا به زمین افتاد و خون از رگ گردنش فواره می‌زد. هویدا که می‌دانست زخمی مهلک برداشته به شخصی به نام «کریمی» که در صف همراهان خلخالی بود رو کرد و به تمنا خواست که جانش را بستاند. کریمی هم، ظاهراً از سر لطف، هفت تیر را به دست گرفت و تیر خلاصی بر جمجمهٔ هویدا زد.» استناد این روایت مشخص نیست اما جای تیری که بر گلوی هویدا خورده، کاملا در تصاویر مشخص است و به همین دلیل روایت عباس میلانی مورد قبول قرار گرفته است.

قتل هویدا واکنش منفی سران کشور‌های غربی را در پی داشت. بیشترین واکنش‌ها به این رویداد را فرانسوی‌ها داشتند. ریمون بار نخست وزیر وقت فرانسه بیانیه‌ای منتشر کرد و اعلام کرد فرانسه دوست بزرگ خود را از دست داد. ادگار فورن رییس مجلس ملی فرانسه نیز اعلام کرد این ماجرا نه یک اعدام که یک قتل بود؛ سخنی که مسئولین جمهوری اسلامی نیز بعد‌ها کمابیش پذیرفتند.

خبر های مرتبط
نظرات بینندگان
انتشار یافته: ۱۰
احسان معتمدی
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۵:۱۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۴
3
10
هویدا بیچاره توسط شاه زندانی شد و توسط فردی احمق ترور شد
انسان مومن واقعی کارهایش را طوری انجام میدهد که اگر هزار سال هم بگذرد و کارهای او مورد نقد قرار گیرد هرگز فردی نتواند قوانین و جوانمردی و درستی کارش را زیر سئوال ببرد
من نمیدانم چه کسی او را اعدام کرد او هنوز دادگاهش ظاهر تمام نشده بود و ترور شد در حالیکه التماس میکرد و گفته بود به امام خمینی بگویید مرا آزاد کند من پیرمردم و ناتوان و کاره ای نبودم اما متاسفانه پارتی نداشت اگر یکنفر پیام او را به امام میرساند امام حتما او را آزاد میکرد من یقین دارم چون نخست وزیر که رییس ساواک نیست رییس ساواک و پلیس و ارتش همه زیر نظر مستقیم شاه بودند و نخست وزیر تدارکاتی و کارپرداز مملکت بود انصافا کارش هم خوب بوده من ندیدم فردی مدیریتش را در اقتصاد انتقاد بکند میگویند بهایی بوده نمیدانم مردم ما آن زمان همه پیرو شاه بودند حتی مراجع تقلید نامه هایشان هست که مراجع به شاه نوشته اند که اعلی حضرت همایون آریامهر شاهنشاه ایران
لذا خودمان هم پیرو شاه بودیم تا امام گفت بعد پیرو امام شدیم چون امام فرمود سخنان من سخنان حق و خداست
و البته آن خانم وزیر آموزش هم به اعدام او ایراد گرفته بودند که البته افرادی که دادگاه بودند اول اعدام میکردند سپس جرم ها را می‌خواندند اول انقلاب از این دست کارها در همه جا اتفاق می افتاد الان که سالهاست قانون حکم فرماست هم بی قانونی مطلق انجام می شود چه برسد به ساعتی که یک مملکت هست و هزاران رییس و هر فردی بر اساس عشقش کار میکند
ناشناس
|
United States of America
|
۱۹:۵۵ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۴
2
6
حکم اعدام هویدا توسط حضرت امام خمینی تایید وتوشیح شده بود.والا خلخالی که بدون اجازه امام اب هم نمیخورد.
پاسخ ها
احسان معتمدی
| Iran (Islamic Republic of) |
۱۱:۰۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۶
امام حکم اعدام نداده بود و هویدا را ترور کردند حتی محاکمه هم نشد و البته در مملکت آنقدر کمونیست ها و منافقین و بقیه دردسر و آشوب درست کرده بودند که همه چیز در آن گم می شد و دقت کار پایین بود قدرت مرتبه ای بسیار خطرناک و مهلک برای انسان است که در سخن پیامبر و معصومین هست که متن کلام این است که از قدرت طلبی و مسئولیت فرار کنید و البته این برای افرادی که هوای نفس آنها رضایت خداست صدق نمیکند برای افرادی که بر اساس عشقشان کار میکنند یعنی شکم شهوت شهرت
لذا افراد ما در قسمت‌های مختلف بسیار بد عمل میکنند چون روزنامه ها بر اساس هوای نفس می نویسند مدیران بر اساس هوای نفسشان کار میکنند و ما مردم هم بر اساس هوای نفس زندگی میکنیم ولی اگر ما رضایت خدا و دستورات معصومین را همه ما سرلوحه کارمان قرار دهیم مملکت ما بهشت خواهد شد و در مورد هویدا ایشان می گفت سیستم اینطوری بوده و واقعا درست می‌گفته سیستم سیستم شاه و آمریکا بوده و بقیه کاره ای نبودند
ناشناس
| Austria |
۱۷:۰۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۲۰
خطاب به معتمدی چهل وسه سال است حکومت جمهوری اسلامی در حال حکومت هست چرا نتوانسته با هوای نفس امت شهید پرور فائق شود
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۴:۳۳ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۵
17
0
کور پدر هویدا دم اجنوی بودند
پاسخ ها
تاج
| Iran (Islamic Republic of) |
۲۰:۵۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
گور پدر خودت و آنهایی که بعنوان مرجع قبولشان داشتی و داری ای جیره بگیر اجنبی و نوکر حقوق بگیران انگلیس در ایران
ناشناس
| Iran (Islamic Republic of) |
۱۰:۵۰ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۸
شش کلمه پیام داده ای , سه کلمه آن اشتباه است, وقتی سواد درست وحسابی نداری , مگر مجبوری پیام بدهی ؟؟؟؟!!!!
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۹:۵۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۵
14
0
نویسنده مقاله علاقه عجیبی به سران وکارگزاران دوره شاه داره وجوری وقایع اون زمانو تحلیل میکنه که انقلابیون یک چیزی به ساواک و.....بدهکارمیشن .امیدوارم با هویدا وشهردار معدوم تهران محشوربشه وازاونها بپرسه به کدامین گناه کشته شدین ای بی گناهان
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۴:۲۴ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۶
1
16
امیر عباس هویدا یک وطن پرست با حس ناسیونالیسم شدید بود در دورا نخست وزیری وی تورم مهار و تولیدات داخلی افزایش یافته بود بازار داخلی رونق گرفته بود و کم کم رفاه وارد مناطق کوچکتر میشد وی وارد تجارتخانه پدربزرگم شده و شخصا از وضع بازار سوالاتی میکرد خداوند رحمتش کنند
تاج
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۲۰:۵۶ - ۱۴۰۰/۰۱/۱۷
1
9
روان اهوراییش در گلاب. مرگ بر حقوق بگیران انگلیس در ایران از صفویه رافضی فرزندان نامشروع انگلیس تا...... همین لحظه! ننگ بر خلخالی نجس و ارباب بیسواد دست نشانده اش توسط انگلیس و آمریکا!!!!!؟ آنقدر منفور و بی وجود و‌نجس بود همین خلخالی که پسر حرامزاده اش فامیلی کثیفش را از فرط بی آبرویی عوض کرد و بعد از سقط شدنش آنچنان مرض عجیب و گندیده ای گرفته بود که با ماسک و دستکش نعش منحوسش را جابجا کردند
نظرات شما
نام:
ایمیل:
* نظر: